25 september 2020
Geen categorie Wethouder

Over besturen, verbinden en netwerksamenleving (1)

‘Het klinkt inmiddels als een cliché, maar onze samenleving is de afgelopen decennia fundamenteel veranderd in de richting van een grotere complexiteit en onoverzichtelijkheid’. Einde citaat. Met dit citaat begint het eerste hoofdstuk van ‘De Boom en het rizoom‘, een essay geschreven door de NSOB in opdracht van het toenmalige ministerie van VROM. De titel verwijst naar een geschrift van twee Franse filosofen, Deleuze en Guattari. De boom staat symbool voor hiërarchie en bureaucratie met een stevige stam, sterk en stabiel in de grond, voor de overheid. Hij zet daar het beeld van het rizoom tegenover: een onkruid dat woekert in de grond. Kenmerkend voor het rizoom zijn: horizontaal vertakt, niet te herleiden tot één hoofdtak, zonder kern, zonder doel. De brandnetel, maar ook de gemberwortel kenmerken zich door een dergelijke wortelstructuur.

De samenleving is te zien als een rizoom, een netwerk van netwerken. In staat om verbindingen met elkaar aan te gaan, maar tegelijkertijd lijkt samenhang lijkt te ontbreken. Er is sprake van verbondenheid, die gepaard gaat met fragmentatie en gelaagdheid. Ondanks alle verschuivingen laat de overheid zich nog steeds kenmerken als een bureaucratie in de klassieke betekenis van het woord. Verticaal opgebouwd, met een politiek verantwoordelijke aan de top, met een strikte taakverdeling. In de interactie tussen (overheids-)bureaucratie en (netwerk-)samenleving ontstaat dan ook de spanning.

Het eerder genoemde essay gaat (terecht!) niet de weg op van het zoeken naar wel passende organisatiestructuren, maar werkt een vorm van netwerksturing uit, die effectief is. Kenmerken van die sturing zijn: Faciliteren, niet overnemen. Openheid richting beoogde uitkomsten. De kunst van het loslaten! Termen, die vaak langskomen en het gevaar in zich hebben containerbegrippen te worden. Als ze dat al niet zijn. In een volgend blog ga ik hier nader op in.

Delen:

Similar Posts

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *